Моментална состојба

Постои локална здравствена инфраструктура (Општа болница Велес) која обезбедува општи и специјализирани услуги и во последни години најавува и проширување/организациски промени во одделни служби.

Во Велес Здружение на лица со церебрална парализа и други попречености нуди социјални сервиси, дневни услуги и некои домашни услуги за нега. Тие се важен додаток на формалните здравствени услуги.

Главни бариери за пристап до здравствени услуги (локално и национално) се: физичката непристапност на институциите (бариери во влезови, тоалети, дијагностичка опрема), економските трошоци/правни исклучоци, и недоволно системско гарантирање на здравствени протоколи што ги штитат правата на лицата со попречености. Овие проблеми се документирани и во национални анализи/извештаи.

Иако постојат законски поместувања и документи за унапредување на правата на лицата со попречености, практичната имплементација (локално) се судира со ограничени ресурси, недостаток на тренинг за здравствените работници и потреба од стратешка заложба за адаптација на услугите.

ЈЗУ Општа болница Велес обезбедува основни болнички и амбулантни услуги; има иницијативи за проширување на третмани како физикална терапија (вклучително и попладневни термини) што е позитивен знак за пристапност до рехабилитација.

Главни бар­иери

Физичка непристапност на здравствените установи

• Многу јавни здравствени институции и објекти во земјата не се целосно прилагодени: проблеми со влезови, рампи, лифтови, санитарии и дијагностичка опрема.
• Локално, во Велес, лица со попреченост посочуваат дека „физичките бариери за слободно движење се присутни“.

• Една од главните пречки е растојанието за пристап до специјалистички здравствени услуги, како и временските и трошковните ограничувања за транспорт. Трошоците за превоз или непостоење на адекватен транспорт може дополнително да го влошат пристапот, особено за лица со ограничена мобилност.

Организациски бариери

• Долги времиња на чекање за термин (консултација, специјалисти) се честа пречка. Ограничени работни часови или неповолни временски термини за услуги (на пример за рехабилитација). Недостаток на адекватна координација меѓу примарното здравство, рехабилитација и социјалните услуги.

Финансиски бариери

• Иако здравството е покриено со осигурување, лицата со попреченост често се соочуваат со дополнителни трошоци за транспорт, асистивни уреди (ортопедски помагала) и специјализирани третмани.
• Ограничена достапност на ортопедска и асистивна технологија: во националните политики е прикажано дека пристапот до ортопедски помагала и модерна асистивна технологија не е доволно уреден.
• Недоволна финансиска поддршка за рехабилитација или медицинска рехабилитација.

Комуникациски бариери

• Лица кои се глуви или имаат проблем со слухот се соочуваат со проблем комуникација затоа што здравствените работници не зборуваат знаковен јазик
• Информациите (на пр. за права, процедури, осигурување) не секогаш се даваат во пристапна форма (лесен јазик, Брајово писмо, визуелни помагала) што ја намалува нивната употребливост.

Стигма, дискриминација и предрасуди

• Постојат случаи на перцепирана дискриминација во здравствените установи, што ги одбива луѓето со попреченост да побараат здравствена нега.
• Здравствените професионалци може да немаат доволно знаење, обука или свест за специфичните потреби на луѓето со попреченост — што доведува до непријатни, неефективни или непристојни медицински интеракции.
• Претпоставки и стереотипи („не можат“, „немаат потреба од специјализирана нега“) го влошуваат третманот.

Недоволна клиничка и рехабилитациона понуда

• Недостаток на современа дијагностичка опрема и медицински технологии.
• Ограничен капацитет за рехабилитација (физикална терапија, ортопедија, рехабилитациски центри) — пристап до рехабилитациски услуги може да биде ограничен или нестабилен.
• Недоволна поддршка за превентивни програми и скрининг за хронични болести кај лица со попреченост, бидејќи некои програми не се адаптирани за нив.